کاربر مهمان خوش آمدید | ورود

مقالات » یخ در کنار کره آتش


در روزهایی که چشم ها به مریخ خیره شده بود تا شاید دانشمندان خبری هیجان انگیز را درباره آن اعلام کنند و هزار و یک حدس و گمان درباره آن مطرح می شد این عطارد گریزپای بود که توجه همگان را به خود معطوف کرد.
یخ در کنار کره آتش

در روزهایی که چشم ها به مریخ خیره شده بود تا شاید دانشمندان خبری هیجان انگیز را درباره آن اعلام کنند و هزار و یک حدس و گمان درباره آن مطرح می شد این عطارد گریزپای بود که توجه همگان را به خود معطوف کرد. محققان دریافتند که در عطارد نیز یخ آب وجود دارد. به این ترتیب نزدیک ترین همسایه خورشید ما میزبان آب به شکل یخ زده در نواحی قطبی خود است، اما چطور چنین چیزی ممکن است؟

 

عطارد سیاره چگال، کوچک و گریز پای منظومه شمسی است که نزدیک ترین مدار به خورشید را به خود اختصاص داده است. این سیاره هر ۸۸ روز یک بار مدار خود به دور خورشید را دور می زند و از روی زمین می توان به تناوب آن را در افق های صبحگاهی و شامگاهی مشاهده کرد. هر چند فاصله اندکی که با خورشید دارد همواره رصد آن از روی زمین را با دشواری همراه می کند. نزدیکی به خورشید عملا باعث می شود تا این سیاره بشدت تحت تاثیر حرارت و در عین حال بادهای خورشیدی قرار داشته باشد؛ اتفاقی که در نهایت باعث شده مواد تشکیل دهنده جو اولیه این سیاره برای همیشه آن را ترک کند. به این ترتیب عطارد بدون جو و اتمسفری که بتواند دما را در خود نگاه دارد در معرض بارش های شهاب سنگ ها، دنباله دارها و سیارک ها بوده است. اگر نگاهی به سطح عطارد بیندازید مملو از گودال های برخوردی است که در اثر برخوردهای مهیب اجرام سرگردان آسمانی با آن به وجود آمده است. در غیاب جو دمای سطحی این سیاره بشدت متغیر است. در حالی که در نیمه روز دمای بخشی از مناطق سطح عطارد به بیش از ۴۵۰ درجه سانتی گراد می رسد در شب ممکن است همان نقطه تا دمای منفی ۱۵۰ درجه سانتی گراد را تجربه کند. به این ترتیب سطح سیاره غیر از برخوردهای فضایی به علت اختلاف دمای شدید شب و روز و تغییر سریع این دما نیز شاهد فرسایشی شدید است. نگاهی به همه این مسائل این ایده را تقویت می کند که عطارد باید آخرین جایی در منظومه شمسی باشد که کسی بخواهد در آن به دنبال آب بگردد.

 

در دهه ۹۰ میلادی بررسی های رادیویی نشان داد که نواحی روشنی در قطبین عطارد وجود دارد. تطبیق این نواحی روشن با تصاویری که مارینر ۱۰ در دهه ۱۹۷۰ و هنگام گذر از کنار عطارد تهیه کرده بود نشان می داد که این نواحی روشن عملا با برخی از گودال های سطح عطارد همخوانی دارند و بر آنها منطبق است. از آن زمان بحث های زیادی مطرح شد که آیا ممکن است این لکه های روشن مدرکی از وجود یخ آب باشد؟ اینک مدارگرد مسنجر که سال ۲۰۰۴ به سوی این سیاره اعزام شده بود با انجام آزمایش هایی این فرض قدیمی را تقویت کرده است. علاوه بر بررسی های رادیویی، دانشمندان از دو ابزار مسنجر برای این کار استفاده کرده اند؛ یکی لیزر پرقدرت این سفینه و دیگری طیف سنج نوترونی مسنجر. کنار هم قرار دادن اطلاعاتی که از هر سه مسیر مختلف (این دو ابزار و بررسی های رادیویی) به دست آمده، نشان می دهد عملا هیچ توضیح دیگری برای وجود این لکه های روشن وجود ندارد مگر این که وجود یخ آب در لایه کم عمقی از خاک عطارد را بپذیریم اما این یخ چطور از روزهای سوزان عطارد جان سالم به در برده است.

 

به نظر می رسد سیارک ها و دنباله دارهایی که با سیاره عطارد برخورد کرده اند عملا با خود آب به همراه داشتند

 

واقعیت این است که همه این منابع یخ آب درون گودال های حاصل از برخوردهای شهاب سنگی یافت شده است که در منطقه قطبی عطارد قرار دارد و به دلیل محل جغرافیایی و پنهان شدن در سایه دیواره های این گودال ها نور خورشید هیچگاه به آن نمی خورد و عملا در مناطق بسیار خاصی هستند که از تابش مستقیم خورشید در امانند. در غیاب تابش مستقیم خورشید و نبود جو در این سیاره عملا یخ آب می تواند در زیر سطح باقی بماند. تخمین های اولیه نشان می دهد حجم این یخ چیزی بین ۱۰۰ میلیارد تا یک تریلیون تُن یخ آب است اما این یخ چگونه از عطارد سر در آورده است؟ بازهم دنباله دارها و سیارک ها. به نظر می رسد سیارک ها و دنباله دارهایی که با این سیاره برخورد کرده اند و اثر انگشت خود را به شکل گودال ها و زخم هایی بر چهره عطارد به جای گذاشته اند عملا همراه خود این آب را همراه آورده باشند. این ایده حتی درباره زمین هم وجود دارد و برخی معتقدند منشا آب روی زمین نیز از همین دنباله دارها و سیارک ها ریشه گرفته است. نکته آخری که این یافته را هیجان انگیز تر می کند این است که این یخ خیلی هم باستانی نیست و به نظر می رسد قدمتش به دوران اولیه شکل گیری عطارد بر نمی گردد بلکه چیزی حدود ۵۰ میلیون سال قدمت دارد (منظومه ما تقریبا ۵/۴ میلیارد سال سن دارد).




» نظرات
نام کاربر:
ایمیل کاربر:
وب سایت کاربر:
کد امنیتی:
  • لطفا کد امنیتی را وارد نمایید.
متن :